vi

VSTEP Speaking: cách triển khai Part 1–3, bài mẫu và âm thanh

VSTEP Speaking: từ ghi chú đến câu trả lời ở ba phần

VSTEP Speaking gồm ba phần: tương tác xã hội, thảo luận giải pháp và phát triển chủ đề, trong tổng thời gian 12 phút. Để chuẩn bị, hãy tập trả lời ngắn có lý do ở Part 1, chọn một phương án và giải thích vì sao không chọn hai phương án còn lại ở Part 2, rồi triển khai ý thành một bài nói ở Part 3. Ghi vài từ khóa, nói thành tiếng và nghe lại bản ghi sẽ giúp bạn biết đoạn nào chưa trả lời đúng yêu cầu.

Nhìn yêu cầu để chọn cách triển khai

Định dạng của Bộ GD&ĐT và hướng dẫn ULIS–ĐHQGHN mô tả bài Nói như sau:

PhầnĐề yêu cầu gì?Điều cần làm rõ trong câu trả lời
Part 1: Tương tác xã hội3–6 câu hỏi về 2 chủ đềTrả lời điều được hỏi, thêm lý do hoặc ví dụ gần gũi
Part 2: Thảo luận giải pháp1 tình huống và 3 phương ánChọn phương án tốt nhất và phản biện các phương án còn lại
Part 3: Phát triển chủ đề1 chủ đề với ý gợi ý; sau đó có câu hỏi thảo luậnPhát triển ý được cho hoặc ý riêng, rồi trả lời câu hỏi tiếp theo
Bản đồ câu trả lời: chi tiết cá nhân, quyết định có so sánh và ý có ví dụ
Xác định việc cần làm trước khi tìm câu để nói.

Tổng thời gian 12 phút là thông tin chính thức. Hai tài liệu trên không tách riêng thời gian chuẩn bị và thời gian nói cho từng phần. Khi luyện với đề của đơn vị tổ chức, hãy dùng đúng hướng dẫn và đồng hồ của đề đó. Với các bài tập bên dưới, bạn có thể thử 1 phút ghi chú + 2 phút nói ở Part 2, 1 phút ghi chú + 3 phút nói ở Part 3; đây là mức đặt đồng hồ để luyện, không phải quy định được suy ra từ bảng trên.

Part 2: lấy cùng một nhu cầu để xét cả ba phương án

Hãy thử chọn phương tiện cho một chuyến bay sớm. Nói taxi “tiện” sẽ thuyết phục hơn khi giải thích nó phù hợp với hành trình của ai.

Your parents need to reach the airport by 5:30 a.m. with heavy suitcases. A taxi can collect them at home. The first airport bus leaves at 6 a.m. The train runs earlier, but its station is a twenty-minute walk away. Choose a taxi, the bus or the train, and explain why the other two options are less suitable.

Khoanh nhu cầu đưa bố mẹ cùng hành lý đến sân bay trước 5 giờ 30. Cả ba phương án đều cần được xét theo nhu cầu ấy: xe buýt khởi hành quá muộn; tàu có chuyến sớm nhưng phải đi bộ xa với vali; taxi đón tận nhà với giá cao hơn.

So sánh đường ra sân bay: taxi đón tận nhà, xe buýt quá muộn, đi tàu phải kéo hành lý đến ga
Giữ nguyên người đi và giờ cần đến khi cân nhắc từng phương án.

Trong bài tập chuẩn bị một phút, ghi lựa chọn lên đầu trang, rồi ghi hai phương án bị loại bên dưới:

  • need: parents + cases → airport 5:30
  • taxi: home pickup / higher cost
  • bus: first departure 6 → too late
  • train: early service / 20-min walk

Khi mỗi phương án đã có lý do, thử nói câu mở đầu. Dùng phần chuẩn bị còn lại để kiểm tra xem ghi chú đã giải thích được hành trình chưa. Viết cả câu trên giấy sẽ khiến bạn khó ngẩng lên và nói.

Nghe cách nối lựa chọn với lý do

I would book a taxi to get my parents to the airport by five thirty.

It can collect them and their heavy suitcases directly from home.

The first airport bus leaves at six, which is too late for them.

The train runs earlier, but reaching the station means a twenty minute walk with luggage.

For this early journey, the taxi is worth the extra cost.

Nghe ví dụ Part 2

Câu cuối cân nhắc giá tiền với yêu cầu đi sớm. Để luyện một lượt nói hai phút, thêm cách đặt giờ đón, vì sao quãng đi bộ gây khó cho bố mẹ và khi nào tàu rẻ hơn sẽ đáng chọn. Mỗi chi tiết cần quay lại nhu cầu của chuyến đi.

Khi nghe bản ghi, viết ba mục: taxi / bus / train. Bên cạnh mỗi mục, ghi lý do bạn thực sự nghe thấy. Nếu mục tàu còn trống, bổ sung so sánh về quãng đi bộ rồi thu lại câu trả lời. Nếu đã đủ cả ba nhưng nói quá giờ, cắt một đoạn giải thích lặp về taxi.

Tiếp theo, đổi giờ cần đến sân bay thành buổi trưa và mỗi người chỉ mang một túi nhỏ. Hãy chọn lại. Lúc này cần xét lại xe buýt; lặp nguyên lý do “quá muộn” sẽ mâu thuẫn với tình huống mới. Đó là lúc việc học thuộc cả bài mẫu không còn giúp bạn trả lời đúng đề.

Khi đã có lý do nhưng vướng một cụm từ

Thử nói câu về tàu mà không nhìn chữ. Nếu hay ngừng ở reaching the station hoặc with luggage, tách cụm ấy ra luyện trước khi quay lại phần so sánh.

SpeakGain là sản phẩm chúng tôi phát triển. Câu đã lưu trở thành thẻ để mở lại trong một buổi luyện ngắn, như câu về hành lý dưới đây:

Câu so sánh về đi tàu và hành lý được lưu trên thẻ thật trong SpeakGain
Giữ câu hay vướng để luyện giữa các lượt nói trọn bài.

Mở bài nghe của thẻ để nghe âm thanh rồi nói thành tiếng. Sau khi ghi âm, phản hồi phát âm theo từng từ giúp bạn xem lại các từ cụ thể; FSRS sắp lịch ôn về sau. SpeakGain không chấm VSTEP, dự đoán bậc hay cung cấp bài thi thử.

Bài nghe SpeakGain có nút phát Native audio và hiện đáp án Reveal answer
Nghe, che câu chữ rồi tự diễn đạt điểm bất tiện của việc đi tàu.

Part 3: từ lợi ích đến ví dụ, rồi xử lý câu hỏi mới

Định dạng chính thức cho phép dùng ý gợi ý hoặc ý riêng và kết thúc bằng câu hỏi thảo luận. Hãy triển khai bài nói sao cho bạn có thể tiếp tục bàn về chủ đề từ một góc khác.

Spending part of a lunch break outdoors can improve the working day.

Suggested ideas: fresh air; a break from screens; energy for the afternoon. You could also discuss how a change of setting helps with a difficult task.

Với mỗi ý, chuẩn bị một cảnh mà người nghe hình dung được. Dưới fresh air, ghi văn phòng đông người sau một buổi sáng dài. Dưới screen break, nghĩ đến hàng cây ngoài cửa cơ quan. Dưới energy, chọn một việc buổi chiều cần sự chú ý. Trải nghiệm quay lại giải quyết một việc khó sẽ cho bạn thêm góc nhìn riêng.

Ghi chú nghỉ trưa nối không khí, màn hình, năng lượng và ý tưởng mới với ví dụ cụ thể
Ghi một ví dụ nhỏ cạnh mỗi lợi ích trước khi kéo dài bài nói.

Bài mẫu ngắn về giờ nghỉ trưa

Spending part of a lunch break outdoors can improve the working day.

Fresh air offers a welcome change after a morning in a crowded office.

Looking at trees instead of a screen gives our eyes a different focus.

A short walk can also help us feel more awake for afternoon tasks.

I often return with a new idea after stepping away from a difficult task.

Nghe ví dụ Part 3

Đoạn mẫu lần lượt nói đến không khí, thay đổi điểm nhìn, sự tỉnh táo và ý tưởng mới. Với nhánh màn hình, kể bạn thường nhìn gì suốt buổi sáng rồi ra ngoài thấy gì khác. Triển khai các nhánh còn lại tương tự. Trong lượt ghi âm ba phút, dành chỗ cho một câu kết về cách bạn sẽ dùng giờ nghỉ trưa ngắn.

Úp phần ghi chú khi nghe lại. Viết những ví dụ bạn nhớ đã nghe trong bản ghi. Nếu chỉ nhớ các từ fresh air / screens / energy, chọn ý còn mỏng nhất rồi thu riêng ý đó với một cảnh cụ thể. Giữ bài nói đầu để so với lần nói trọn bài tiếp theo.

Sau đó tự hỏi: What could someone do if there is no park near the office? và Should employers let staff choose when to take lunch? Câu đầu cần một phương án thay thế; câu sau cần quan điểm về cách tổ chức ở nơi làm việc. Câu hỏi mới cần một câu mở đầu mới.

Hai hướng hỏi thêm từ giờ nghỉ trưa: đề xuất nơi thay thế hoặc nêu quan điểm về giờ nghỉ linh hoạt
Nhận ra câu hỏi muốn gì trước khi chọn ví dụ để trả lời.

Part 1: dùng chi tiết đời thường, đổi câu hỏi vẫn trả lời được

Với chủ đề nấu ăn, thử lần lượt ba câu hỏi:

  • What do you usually cook on a weekday?
  • Why does that meal suit your routine?
  • Have your cooking habits changed recently?

I usually cook rice and vegetables after work.

The meal is quick to prepare, so I can eat before my evening class.

Recently I have started making enough for two evenings.

Nghe ví dụ Part 1

Ba câu trả lời nêu món ăn, giải thích vì sao hợp với lịch học buổi tối và kể một thay đổi gần đây. Khi ôn ở nhà, ghi meal / evening class / two portions rồi cất đi. Thêm chi tiết của bạn, chẳng hạn một nguyên liệu hoặc ngày bạn thường nấu thêm phần ăn.

Chuyển sang thời tiết cho chủ đề thứ hai: Which kind of weather do you enjoy?, How does rain affect your daily plans? và Has the weather changed what you do this week? Thu các câu trả lời trong một lượt. Khi nghe lại, nghe câu hỏi trước rồi đến câu trả lời: nếu câu hỏi về tuần này mà bạn kể mùa yêu thích, hãy thay bằng một việc vừa xảy ra. Như vậy, chất liệu cá nhân luôn bám vào điều đang được hỏi.

Tiêu chí chấm điểm: nghe lại có mục tiêu

Tài liệu nghiên cứu về thang chấm VSTEP.3-5 do ĐHQGHN công bố nêu năm mặt: ngữ pháp, từ vựng, phát âm, độ trôi chảy và tổ chức diễn ngôn. Khi tự nghe, hãy chọn một dấu hiệu quan sát được: thì có đúng không, từ có đúng nghĩa không, từ quan trọng có rõ không, ngập ngừng có làm đứt ý không, và lý do có nối được với lựa chọn không.

Theo Quyết định 729/QĐ-BGDĐT, từng kỹ năng được chấm từ 0 đến 10, làm tròn đến 0,5; điểm trung bình bốn kỹ năng, làm tròn đến 0,5, dùng để xác định bậc. Các khoảng là 4,0–5,5 cho bậc 3; 6,0–8,0 cho bậc 4; 8,5–10 cho bậc 5; dưới 4,0 không xét theo định dạng này. Bậc 3–5 tương ứng B1–C1 theo hướng dẫn của UEH. Hãy kiểm tra yêu cầu chứng chỉ của nơi nhận.

Tạo hồ sơ luyện trong hai tuần, thêm hai tuần nếu có

Đặt ngày cho từng buổi và giữ một thứ để kiểm tra về sau. Với buổi 15–20 phút, dành vài phút đầu ghi ý, thu một lượt, rồi dùng phần còn lại bổ sung phép so sánh hoặc ví dụ bị thiếu khi nghe.

  • Tuần 1 — lựa chọn và chi tiết cá nhân. Luân phiên hỏi đáp nấu ăn, thời tiết với tình huống ra sân bay. Giữ một bản Part 2 có đủ ba phương án và một bản sau khi đổi giờ đến thành buổi trưa.
  • Tuần 2 — ví dụ và câu hỏi tiếp theo. Luyện các nhánh về giờ nghỉ trưa. Giữ một bài mà mỗi ý chính có ví dụ, cùng câu trả lời cho hai câu hỏi thảo luận. Đầu buổi ôn thêm vài câu Part 1.
  • Tuần 3 nếu có — điều kiện lạ hơn. Nhờ người cùng luyện thay người đi, giờ đến hoặc hành lý của tình huống giao thông, rồi đặt câu hỏi mới về giờ nghỉ trưa. Lưu đề cạnh bài nói để kiểm tra độ liên quan.
  • Tuần 4 nếu có — luyện đủ ba phần. Dùng tài liệu mẫu của đơn vị thi theo hướng dẫn và đồng hồ của tài liệu. Ghi phần nào còn thiếu lý do, ví dụ hoặc câu kết rõ ràng để buổi sau tập trung vào đó.

Câu hỏi về lựa chọn và phần thảo luận

Nếu cả ba phương án Part 2 đều có vẻ hợp lý thì chọn thế nào? Nêu điều kiện quyết định. Trong tình huống sân bay sớm, đưa cả người và vali đi từ nhà quan trọng hơn giá vé thấp nhất. Công nhận điểm rẻ của phương án kia rồi giải thích vì sao lợi thế ấy có trọng lượng thấp hơn ở đây.

Bắt đầu câu hỏi tiếp theo ở Part 3 thế nào? Câu đầu trả lời thẳng điều được hỏi. Với câu không có công viên gần cơ quan, bạn có thể đề xuất một khoảng sân yên tĩnh rồi nói cách sử dụng. Với câu về người sử dụng lao động, nêu quan điểm về giờ nghỉ linh hoạt và thêm lý do từ công việc.

Có thể phát triển ý riêng trong Part 3 không? Có, định dạng cho phép dùng ý riêng. Làm rõ mối liên hệ với chủ đề. Ý cuối trong bài mẫu nối việc bước ra ngoài với cách nhìn mới về một việc khó; kể một lần cụ thể để phát triển ý này.

Chọn tình huống sân bay khi cần luyện so sánh, chọn giờ nghỉ trưa khi các ý còn thiếu ví dụ. Trước lần ghi âm trọn bài tiếp theo, viết lý do hoặc ví dụ bị thiếu vào lề ghi chú. Lần nói sau sẽ có một việc cụ thể cần làm tốt hơn.

Tài liệu tham khảo